Hasta bakıcı ücretini ne belirler?

Bakıcı arayan ailelerin telefondaki ilk sorusu çoğu zaman aynıdır: “Ne kadar tutar?” Bu soruya tek bir rakamla cevap vermek zor. Aynı şehirde, aynı hafta bakıcı tutan iki aile birbirinden epey farklı ücret ödeyebilir. Fark, bakıcının o evde yapacağı işten çıkar.

Aşağıda ücreti değiştiren etkenleri tek tek anlattık. Okuduktan sonra kendi durumunuzu telefonda daha kolay tarif edersiniz. Size söylenen rakamın neye dayandığını da daha iyi anlarsınız.

Ücreti hangi etkenler değiştirir?

Ücret şu sorulara vereceğiniz cevaplara göre değişir:

Bunların her biri ücreti tek başına değiştirebilir. Birkaçı bir araya gelince fark daha da açılır. Şimdi sırayla bakalım.

Hastanın ne kadar yardıma ihtiyacı var?

Kendi başına yürüyen, yemeğini yiyen ama gün içinde yalnız kalmaması gereken bir büyüğe bakmakla yatağa bağlı bir hastaya bakmak aynı iş değil. İkincisinde bakıcı hastayı yatakta çevirir, altını temizler, yemeğini yedirir. Bu hem beden gücü hem de tecrübe ister. Evin yapısı da işi etkiler. Asansörsüz bir binada hastayı doktor kontrolüne indirip çıkarmak, bakıcı için ayrı bir yüktür.

Bakıcıdan belli bir hastalıkta deneyim beklemeniz de ücrete yansır. Her bakıcı daha önce inmeden sonra yürümekte zorlanan bir hastaya ya da unutkanlığı ilerlemiş bir büyüğe bakmamıştır.

Burada sık karıştırılan bir konu var. İğne yapmak, serum takmak, pansuman gibi işlemler hemşirelik işidir, bakıcı bunları yapmaz. Hastanızın böyle bir ihtiyacı varsa doktorunuzla konuşun. Sağlık Bakanlığı'nın evde sağlık hizmeti için 444 38 33 numaralı çağrı merkezini de arayabilirsiniz. Bakıcının gündelik işlerini hasta bakıcısı sayfasında tek tek yazdık.

Saatlik, yarım gün, gündüzlü ya da yatılı: fark nereden çıkar?

Ücreti en çok değiştiren etken budur, çünkü bakıcının size ayıracağı zamanı belirler.

• Saatlik: Bakıcı haftanın belli günlerinde, belli işler için gelir. Örneğin banyo günü ya da doktor kontrolü için. Toplam saat az olduğundan aylık tutar da düşük kalır. Bakıcı kısa süre kalacağı için o saatlerde neleri yapmasını istediğinizi baştan net söyleyin.
• Yarım gün: Bakıcı sabah ya da öğleden sonra birkaç saat gelir. Evde gün içinde başka biri varsa ve yalnız belli saatlerde yardıma ihtiyacınız oluyorsa uygundur.
• Gündüzlü: Bakıcı sabah gelir, akşam evine döner. Hasta geceyi yalnız geçirebiliyorsa çoğu aile bununla başlar.
• Yatılı: Bakıcı evinizde kalır, gündüz bakımın yanında gece de hastanın yakınındadır. Ona ayrı bir oda ayırmanız gerekir. İzin gününü ve gün içindeki dinlenme saatini de baştan kararlaştırın.

Haftada kaç gün çalışılacağı da hesaba girer. Haftada beş gün gelen bakıcıyla haftanın altı günü evde kalan bakıcının ücreti aynı olmaz. Yatılı çalışmanın ayrıntılarını evde yatılı bakıcı sayfasında bulabilirsiniz.

Gece desteği gerekiyor mu?

Ailelerin en çok zorlandığı karar bu. Hasta gece deliksiz uyuyorsa gündüzlü bir bakıcı çoğu zaman yeter. Ama gece birkaç kez tuvalete kalkıyorsa, gece içmesi gereken bir ilacı varsa ya da kalkarken düşme tehlikesi varsa, gece evde biri olmalı.

Gece desteği iki türlü olur. Ya bakıcı yatılı kalır ve gerektiğinde kalkar, ya da yalnız gece gelen biriyle anlaşırsınız. Yatılı bakıcı da gece uyur, hasta çağırınca kalkar. Hasta çok sık uyanıyorsa bakıcı dinlenemez. Bu da çalışma saatlerini, dolayısıyla ücreti değiştirir.

Görüşmede gecelerin nasıl geçtiğini olduğu gibi anlatın. “Arada bir kalkıyor” ile “saat başı çağırıyor” çok farklı iki iştir. Durumu olduğundan hafif anlatırsanız bakıcı kısa sürede tükenir ve her şeyi baştan konuşmak zorunda kalırsınız.

Bakımın dışında neler bekliyorsunuz?

Hasta bakıcısı bakılan kişinin yemeğini hazırlar, odasını temiz tutar. Bütün evin yemeğini yapmasını, evi silip süpürmesini, ütüyü ya da pazar alışverişini de istiyorsanız iş büyür. Bunları ilk görüşmede söyleyin. Sonradan eklenen işler hem bakıcıyla aranızı bozar hem de ücreti yeniden konuşmanızı gerektirir.

Evde birden fazla kişiye bakılacaksa, örneğin hem anneye hem babaya, bunu da en başta söyleyin. İki kişiye bakmak bakıcının işini belirgin biçimde artırır. Gündüzlü bakıcının öğle yemeğini evde yiyip yemeyeceğini de konuşun. Küçük bir ayrıntı gibi görünür, ama baştan konuşulmazsa ilk haftalarda aklınıza takılır.

Yaşadığınız il ücreti değiştirir mi?

Değiştirir. Bakıcı sizin ilinizden gelir ve ücret o ilin koşullarına göre belirlenir. Bu yüzden İstanbul'daki bir ailenin ödediği ücretle Sivas'taki bir ailenin ödediği aynı olmayabilir. Hangi illerde bakıcı bulabileceğinizi hizmet bölgeleri sayfasında görebilirsiniz.

Evde çalışan bakıcının sigortası nasıl işler?

Ücreti konuşurken çoğu aile yalnız bakıcının eline geçecek parayı düşünür. Oysa evde çalışan biri için yasanın getirdiği yükümlülükler de var ve bunlar toplam maliyeti etkiler.

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ek 9. maddesi, ev hizmetlerinde çalışanları aynı kişinin yanında ayda kaç gün çalıştıklarına göre ikiye ayırır:

• Ayda 10 gün ve daha fazla çalışan, bir işyerinde hizmet sözleşmesiyle çalışan biri gibi (4/a) sigortalı sayılır. İşveren bildirimi en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar yapar. Süresinde yapılmayan bildirim için kanun işverene idari para cezası öngörür.
• Ayda 10 günden az çalışan için çalıştıran kişi yalnız iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primini öder. Bu çalışanlara hastalık sigortası hükümleri uygulanmaz. e-Devlet'te bunun için “4A On Günden Az Süreli Ev Hizmetleri İşveren Başvuru ve Sorgulama” adlı bir ekran var. Bakıcı isterse emeklilik ve genel sağlık sigortası primini kendisi ödeyebilir.

Kanun bu 10 günü takvime bakarak saymaz. Ay içinde çalışılan saatlerden hesaplanan gün sayısına bakar. Haftada birkaç gün, günde birkaç saat gelen bir bakıcının hangi tarafa düştüğü bu yüzden saatlerin toplamına bağlıdır. Hesabın sizin durumunuzda nasıl yapılacağını SGK'ya sorun.

Bakıcıyı bir firma aracılığıyla buluyorsanız kimin işveren sayılacağını ve sigorta bildirimini kimin yapacağını en başta sorun. Size söylenen rakamın bu yükümlülükleri içerip içermediğini öğrenin, cevabı da sözleşmeye geçirin.

Ücreti konuşmadan önce neleri hazırlamalısınız?

Telefonda durumunuzu ne kadar açık anlatırsanız, size söylenen ücret de gerçeğe o kadar yakın olur. Aramadan önce şunları not alın:

1. Bakılacak kişinin yaşı, hastalığı ve son haftalarda neyin değiştiği
2. Yataktan, sandalyeden kendi başına kalkıp kalkamadığı
3. Gece kaç kez uyandığı, gece içmesi gereken ilaç olup olmadığı
4. Bakıcıyı haftanın hangi günleri, hangi saatlerde istediğiniz
5. Yemek, temizlik gibi bakım dışı işlerden hangilerini beklediğiniz
6. Yatılı düşünüyorsanız bakıcıya ayrılabilecek bir oda olup olmadığı
7. Evde başka kimlerin yaşadığı, evcil hayvan bulunup bulunmadığı

Bizi aradığınızda ilk görüşme ücretsizdir. Anlattıklarınıza göre size net bir ücret söyler, anlaştığımız ücreti yazılı sözleşmeye koyarız. Durumunuzu konuşmak için bize ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi — 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, ek madde 9
• e-Devlet — 4A On Günden Az Süreli Ev Hizmetleri İşveren Başvuru ve Sorgulama
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Evde sağlık hizmetinden faydalanabilir mi?