Bakıcıyla ilk görüşmede neler sorulur?

Aday karşınızda oturuyor ya da ekranın öbür ucunda sizi bekliyor. Yarım saatiniz var ve aklınızdaki soruların yarısı o an uçup gidiyor. Bu çok olağan. Çoğu aile ilk görüşmeden çıkınca “şunu da sorsaydım” der.

Aşağıdaki soruları görüşmeden önce okuyun, size uyanları bir kâğıda yazın. Çoğu sorunun yanına, cevaptan neyi anlayabileceğinizi de ekledik.

Görüşmeden önce neyi netleştirmelisiniz?

Adayı tartabilmek için önce kendi beklentinizi bilmeniz gerekir. Bakıcıdan tam olarak ne istediğinizi bilmezseniz, karşınızdakinin uygun olup olmadığını da anlayamazsınız. Görüşmeden önce aile olarak şunları konuşun:

• Bakıcı hangi saatlerde gelecek, evde kalacak mı?
• Geceleri birinin hastayla ilgilenmesi gerekiyor mu?
• Bakımın yanında yemek ya da ev işi bekliyor musunuz?
• Evde evcil hayvan var mı, bakıcının sigara içmesine nasıl bakıyorsunuz?

Bu konularda aile içinde farklı düşünceler varsa görüşmeden önce anlaşın. Aday karşınızdayken iki kardeşin iki ayrı şey istemesi adayın da kafasını karıştırır.

Deneyimini nasıl sorarsınız?

Bu sorular adayın bu işi gerçekten yapıp yapmadığını anlamanıza yarar.

1. “Kaç yıldır bakım yapıyorsunuz, bu işe nasıl başladınız?” Yıl sayısından çok anlatışına kulak verin. İşi yapmış biri anlatırken kendiliğinden ayrıntıya girer.
2. “En son kime baktınız? Onun bir gününü anlatır mısınız?” En çok şey öğreneceğiniz soru budur. Hastanın sabah kaçta kalktığını, ilaçlarını hangi saatte aldığını, banyosunu nasıl yaptırdığını anlatabilen aday o işi gerçekten yapmıştır. “Her şeyiyle ben ilgileniyordum” gibi genel bir cevap gelirse örnek isteyin.
3. “O aileyle neden ayrıldınız?” Hasta vefat etmiş, aile başka şehre taşınmış ya da bakıma artık gerek kalmamış olabilir. Bunlar olağan sebepler. Eski aileyi uzun uzun kötüleyen bir aday ise ileride sizinle de anlaşmazlığa düşebilir.
4. “Daha önce çalıştığınız ailelerden biriyle konuşabilir miyim?” Deneyimli bir bakıcı bu sorudan rahatsız olmaz. Numara vermekte isteksiz davranıyorsa nedenini sorun.

Bizim önerdiğimiz adaylar en az iki yıl bakım deneyimi olan kişilerdir. Daha önce çalıştıkları aileleri arar, kimliklerini doğrularız. Yine de bu soruları kendiniz sorun. Bakıcının sizinle nasıl konuştuğunu kendi kulağınızla duymak başka bir şeydir.

Hastalığa özgü deneyimi nasıl anlarsınız?

Yıllarca bebek bakmış bir bakıcı, yatağa bağlı bir hastayı hiç çevirmemiş olabilir. Bu yüzden genel deneyimi sorduktan sonra sizin durumunuza özgü sorulara geçin:

• Yatağa bağlı hasta: “Hastayı yatakta nasıl çevirirsiniz, kaç saatte bir çevirirsiniz?” Adayın bunu adım adım anlatabilmesi gerekir. Kaç saatte bir çevrileceğini ise hastanın doktoru ya da hemşiresi söyler.
• İnme sonrası: “Bir tarafı güçsüz olan birini yataktan nasıl kaldırırsınız?” Hem hastayı hem kendi belini koruyarak nasıl kaldırdığını anlatmasını dinleyin.
• Unutkanlık: “Hasta aynı soruyu tekrar tekrar sorarsa ya da evden çıkmak isterse ne yaparsınız?” Adayın bu anları kendi sözleriyle nasıl anlattığına bakın. Doktorunuzun size verdiği önerileri adaya da anlatın.
• Hastanede refakat: “Daha önce hastanede refakatçi kaldınız mı? Gece hemşireyi hangi durumda çağırırsınız?” Hastane ortamını bilen biri, servisin kurallarına ve vizit saatlerine daha kolay alışır. Ayrıntılar için hastanede refakatçi sayfasına bakabilirsiniz.
• Bebek: “En küçük kaç aylık bebeğe baktınız? Gece beslemelerinde neler yapıyordunuz?” Uyku ve beslenmeyle ilgili cevapları çocuk doktorunuzun söyledikleriyle karşılaştırın.

İlaç konusunda da net olun. Bakıcının ilaçtaki işi, doktorun yazdığı ilacı saatinde hatırlatmak ve içmesine yardım etmektir. İğne, serum ya da pansuman bakıcının işi değildir. Bunları yapabileceğini söyleyen bir adaya bu işleri bırakmayın, doktorunuza ya da evde sağlık hizmetine başvurun. Bebeğiniz için bakıcı arıyorsanız bebek bakıcısı sayfasına da göz atın.

Evinizdeki gündelik hayat için hangi soruları sormalı?

Deneyimi yerinde bir aday da evinize uymayabilir. Şu sorular bunu anlamaya yarar.

• Gece kalkmak: “Gece iki üç kez kalkmanız gerekse sizin için zor olur mu?” Gece tuvalete kalkan bir büyüğünüz varsa bu soruya net bir cevap alın.
• Sigara: “Sigara içiyor musunuz, içiyorsanız ne zaman ve nerede?” Dünya Sağlık Örgütü'ne göre başkasının sigara dumanını solumanın zararsız bir miktarı yoktur. Evde bebek, çocuk ya da nefes darlığı çeken biri varsa bunu en başta konuşun. Sigara içen bir adayla anlaşacaksanız nerede içeceğini birlikte kararlaştırın.
• Dil: Büyüğünüz derdini en rahat kendi ana dilinde anlatıyorsa adayın o dili anlayıp anlamadığını sorun. Ağrısını kendi dilinde anlatabilmek hastanın işini kolaylaştırır.
• Yemek: “Hangi yemekleri yaparsınız? Tuzsuz ya da şekersiz yemek pişirdiniz mi?” Hastanın neyi yiyip neyi yiyemeyeceğini doktorunuz söyler. Adaydan beklenen, o listeye uyabilmesidir.
• İzin günü: “Haftanın hangi günü izin istersiniz? Bayramlarda ne yapmayı düşünürsünüz?” İzin gününü baştan konuşursanız ileride bu yüzden tartışma çıkmaz.
• Telefon: “Gün içinde telefonla ne kadar konuşursunuz?” Kimse bakıcının telefonunu kapatmasını beklemez. Ama hastanın yanındaki saatlerin ekran başında geçmesini de istemezsiniz.

Görüntülü tanışmada nelere dikkat etmeli?

Adayla yüz yüze ya da görüntülü tanışabilirsiniz. Anne babası başka şehirde yaşayan çocuklar için görüntülü görüşme çoğu zaman en pratik yoldur. Birkaç küçük şey görüşmeyi kolaylaştırır:

• Bağlantınızı önceden deneyin, sessiz bir odaya geçin.
• Bakıcıyı ilgilendiren yerleri, örneğin banyoyu ve hastanın odasını kamerayla gösterin. Yatılı çalışacaksa kalacağı odayı da gösterin.
• Ekranda gecikme olunca iki kişi aynı anda konuşur, cevabın yarısı kaybolur. Adayın sözünü bitirmesini bekleyin.
• Karar verecek aile üyeleri aynı görüşmeye katılsın. Adayın sonradan bir de kardeşinizle ayrıca görüşmesi iki taraf için de yorucu olur.

Cevaplardan neyi anlarsınız?

Soru sormak yalnız sizin işiniz değil. İyi bir aday da size sorar: “Gece kaç kez kalkıyor?”, “Hangi ilaçları kullanıyor?” Bu sorular hastanızı merak ettiğini gösterir.

Görüşmeden sonra ne yapmalı?

Hemen karar vermek zorunda değilsiniz. Görüşmeden sonra aklınızda kalanları yazın, aileden diğer kişilerle konuşun. Bazı aileler adaydan e-Devlet'ten alacağı adli sicil kaydını da ister. Barkodlu bu belgeyi e-Devlet'in belge doğrulama ekranından kontrol edebilirsiniz.

Adayın daha önce çalıştığı aileyi siz de aramak isterseniz şunları sorabilirsiniz:

• Yanınızda ne kadar süre çalıştı?
• Hastanızla, aileden diğer kişilerle nasıl anlaştı?
• Bir şey ters gittiğinde, örneğin hasta düştüğünde ya da gece fenalaştığında ne yaptı?
• Yeniden bakıcıya ihtiyacınız olsa onunla çalışır mıydınız?

Dördüncü sorunun cevabı çoğu zaman en açık olanıdır. Karşı tarafın duraksaması bile size bir şey anlatır.

Bir aday içinize sinmediyse bunu söylemekten çekinmeyin. Bizimle çalışırsanız ve uyum olmazsa bakıcıyı değiştiririz. İlk günlerde bir şey ters gidiyorsa beklemeden haber verin. Uygun adaylarla tanışmak için bizi arayabilirsiniz. Yaşlı bir yakınınız için bakıcı arıyorsanız yaşlı bakıcısı sayfası da işinize yarar.

Kaynaklar

• Dünya Sağlık Örgütü — Tobacco (bilgi notu)
• Mevzuat Bilgi Sistemi — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, madde 419
• e-Devlet — Adli Sicil Kaydı Sorgulama
• e-Devlet — Belge Doğrulama